راهنمای ابزار نقشهکشی برای دانشجوی معماری و مهندسی
پرگار، گونیا، شابلون و خطکشِ مقیاس — چه چیزی ترمِ اول لازم است.
فهرستِ ابزارِ نقشهکشی که ترمِ اول به دانشجو میدهند معمولاً بلند است، و نیمی از آن تا ترمِ سوم دستنخورده میماند. مسئله این نیست که آن نیم بیفایده است؛ این است که هنوز وقتش نرسیده.
این متن ابزارها را به ترتیبِ نیاز مرتب میکند: چه چیزی از روزِ اول لازم است، چه چیزی وقتی رسید که کارِ دقیق شروع شد.
پرگار: تنها ابزاری که ارزان نخر
پرگار مهمترین قلمِ فهرست است چون تنها ابزاری است که خطای ساختش مستقیم روی کاغذ میافتد. سه چیز را ببین: سفتیِ مفصلِ بالا، مکانیزمِ تنظیم، و نگهدارندهی نوک.
پرگارِ چرخدار یا پیچدار دهانه را با پیچ تنظیم میکند و وسطِ کشیدن باز نمیشود؛ پرگارِ اصطکاکیِ ساده ارزانتر است ولی در دایرهی بزرگ لق میزند. اگر پول را یک جا خرج میکنی، همینجا خرج کن. برای امتحانِ مفصل و پیچِ پرگار از نزدیک، بخش اداری و مهندسی فروشگاه گنج دانش را ببینید.
- نوکِ مداد را مورب بتراش تا لبهاش با کاغذ تماسِ یکنواخت داشته باشد.
- سوزنِ پرگار باید کمی بلندتر از نوکِ مداد بایستد.
- پرگار را از سرِ بالا و با یک انگشت بچرخان، نه با فشار.
گونیا و خطکشِ تی
دو گونیای استاندارد هست: گونیای ۴۵ درجه و گونیای ۳۰-۶۰ درجه. با همین دوتا و یک خطکشِ تی میتوانی خطوطِ افقی، عمودی و زوایای رایج را بدونِ نقاله بکشی.
خطکشِ تی به لبهی تخته تکیه میدهد و مبنای همهی خطوطِ افقی است؛ گونیا روی آن مینشیند و خطِ عمودی و مورب میدهد. شرطش این است که لبهی تخته صاف باشد، وگرنه همهی خطوط کج میشوند.
گونیای شفافِ لبهبلند بهتر از گونیای رنگیِ کوچک است، چون هم زیرِ آن را میبینی هم خطِ بلند را یکتکه میکشی. لبهی برجسته هم امتیازِ مهمی است: خطکشی که لبهاش کمی از سطحِ کاغذ فاصله دارد، جوهر را زیرِ خودش پخش نمیکند.
و لبهها را سالم نگه دار. یک ضربهی کوچک به گوشهی گونیا کافی است تا از آن به بعد هر خطی که با آن لبه میکشی یک فرورفتگیِ کوچک داشته باشد.
خطکشِ مقیاس و شابلون
| ابزار | کارش | کِی لازم میشود |
|---|---|---|
| خطکشِ مقیاس (مثلثی) | خواندنِ مستقیمِ اندازه در مقیاسهای مختلف | از اولین نقشهی مقیاسدار |
| شابلونِ دایره | دایرههای کوچکِ یکاندازه، سریعتر از پرگار | وقتی تعدادِ دایرهها زیاد شد |
| شابلونِ حروف | نوشتنِ یکدستِ عنوان روی نقشه | ترسیمِ دستیِ ارائهای |
| منحنیکش | کشیدنِ منحنیِ آزاد و یکنواخت | کارِ فرم و مقاطعِ منحنی |
| نقاله | زاویههای غیرِ استاندارد | گاهبهگاه |
خطکشِ مقیاسِ مثلثی چند مقیاس را روی یک ابزار دارد و از حساب کردنِ ذهنی نجاتت میدهد. شابلونها را به ترتیبِ نیاز بخر، نه یکجا.
قلم و مداد
برای خطِ ترسیمی، ضخامتِ خط باید مشخص و تکرارپذیر باشد. قلمهای ترسیم با نوکِ لولهای در ضخامتهای استانداردی مثلِ ۰٫۱، ۰٫۲، ۰٫۳ و ۰٫۵ میلیمتر عرضه میشوند و سلسلهمراتبِ خط را میسازند: خطِ نازک برای اندازهگذاری، خطِ ضخیمتر برای بُرش و لبه.
برای طراحیِ اولیه اتودِ ۰٫۵ کافی است. انتخابِ قطرِ مغز و سختیاش را در راهنمای اتود و معنیِ درجههای H و B را در درجههای مداد نوشتهایم؛ برای نقشهی دقیق معمولاً درجههای سختترِ خانوادهی H به کار میآیند چون خط را کمرنگتر و تمیزتر نگه میدارند.
کاغذ و تخته
کاغذِ نقشهکشی باید در برابرِ پاک کردنِ مکرر مقاومت کند؛ کاغذِ نازکِ معمولی بعد از دو بار پاک کردن پرز میدهد و جوهر روی آن پخش میشود. تخته هم باید لبهی صاف داشته باشد و ترجیحاً شیبدار باشد تا گردن خم نماند.
و نور را دستِکم نگیر: خطِ نازکِ مدادی زیرِ نورِ ناکافی دیده نمیشود و همین باعث میشود سر را جلو ببری. فرمِ چراغِ مناسبِ میزِ شیبدار را در انواع چراغ مطالعه آوردهایم.
ترتیبِ خرید
اگر بودجه محدود است، این ترتیب را رعایت کن: پرگارِ خوب، خطکشِ تی و دو گونیا، خطکشِ مقیاس، مداد و پاککن، بعد قلمهای ترسیم، و در آخر شابلونها. هر کدام را وقتی بخر که تمرینِ کلاست به آن رسیده باشد؛ ابزارِ نخریده جا نمیماند، ابزارِ زودخریده گم میشود.
