راهنمای خرید کاغذ A4: گرماژ، سفیدی و علتِ گیر کردن چاپگر
چرا کاغذِ ارزان هم پشتنویس میشود هم چاپگر را میخواباند.
کاغذِ A4 سادهترین کالای دفتر است و بیشترین دردسر را میسازد. یک بستهی نامناسب هم پشتِ برگه را نشان میدهد، هم توی چاپگر تا میخورد، هم غلتک را زودتر از موعد کثیف میکند.
تفاوتِ بستهی خوب و بد در سه عدد و یک ویژگیِ نامرئی خلاصه میشود: گرماژ، کدورت، سفیدی، و میزانِ خاکه. این چهارتا را که بشناسی، دیگر از روی طرحِ بستهبندی خرید نمیکنی.
A4 چقدر است و هر برگ چند گرم
A4 دقیقاً ۲۱۰ در ۲۹۷ میلیمتر است، یعنی یکشانزدهمِ یک مترمربع. پس حسابِ وزنِ هر برگ ضربِ سادهای است: کاغذِ ۸۰ گرمی یعنی هر مترمربع ۸۰ گرم، و هر برگِ A4 حدودِ ۵ گرم. بستهی ۵۰۰ برگیِ ۸۰ گرم حدودِ ۲٫۵ کیلوگرم میشود.
همین حساب به کارِ دو جا میآید: تخمینِ وزنِ مرسولهی پستی، و تشخیصِ بستهای که کمفروشی دارد. بستهای که مدعیِ ۸۰ گرم است ولی محسوس سبکتر از دو کیلو و نیم است، گرماژش کمتر است. نشانههای دیگرِ کالای تقلبی در راهنمای تشخیصِ کالای تقلبی از گنج دانش آمده است.
گرماژ: ۷۰ یا ۸۰
گرماژ وزنِ هر مترمربع کاغذ است، نه ضخامت — هرچند این دو معمولاً با هم بالا میروند.
| گرماژ | مناسبِ چه کاری | ضعفش |
|---|---|---|
| ۷۰ گرم | چاپِ داخلی، پیشنویس، کپیِ یکرو | پشتنویسی در چاپِ دورو، چروکِ آسان |
| ۸۰ گرم | مکاتبه، چاپِ دورو، بایگانی | — |
| ۱۰۰ تا ۱۲۰ گرم | سربرگ، جلدِ گزارش، ارائه | مصرفِ بیشترِ تونر، تاخوردنِ سختتر |
| ۱۶۰ گرم و بالاتر | کارت، جلد | هر چاپگرِ رومیزی نمیکشد |
برای کارِ روزمرهی یک دفتر، ۸۰ گرم خطِ امنی است. ۷۰ گرم را وقتی بخر که چاپ یکرو و مصرفی است و بلافاصله دور ریخته میشود. اگر کاغذِ A4 را برای دفتر یا مدرسه یکجا سفارش میدهید، راهنمای خرید عمده از گنج دانش را ببینید.
کدورت: چرا پشتِ برگه پیداست
کدورت یعنی چقدر جلوی عبورِ نور را میگیرد. کاغذِ کمکدورت حتی در گرماژِ درست هم متنِ پشت را نشان میدهد و چاپِ دورو را ناخوانا میکند.
سنجشش در فروشگاه ساده است: یک برگ را روی متنِ چاپشده بگذار و از بالا نگاه کن. اگر خطوط از پشت خوانده میشوند، برای چاپِ دورو نخرش. همین ماجرا در دفترِ یادداشت هم هست و در گرماژِ دفتر جداگانه توضیح داده شده.
کدورت فقط به گرماژ ربط ندارد؛ به پرکنندههای معدنیِ داخلِ خمیرِ کاغذ هم بستگی دارد. برای همین گاهی دو بستهی همگرماژ رفتارِ متفاوتی نشان میدهند و این تفاوت را جز با همان آزمونِ ساده نمیشود دید.
نکتهی مهمتر برای چاپِ لیزری این است که تونر با حرارت روی کاغذ نشانده میشود. کاغذِ نازک بیشتر حرارت میگیرد و بیشتر تاب برمیدارد؛ اگر برگههای چاپشدهات موج میخورند، اولین متهم گرماژِ پایین است.
سفیدی: روشنتر همیشه بهتر نیست
سفیدیِ کاغذ با افزودنِ روشنکنندههای نوری بالا میرود؛ همان چیزی که کاغذ را زیرِ نورِ آفتاب کمی آبی نشان میدهد. کاغذِ خیلی سفید کنتراستِ چاپ را بهتر نشان میدهد، ولی زیرِ نورِ تندِ میز خیرگی میسازد و چشم را زودتر خسته میکند.
اگر ساعتها روی کاغذ کار میکنی، سفیدیِ متوسط و نورِ درست ترکیبِ بهتری است. رابطهی نور و خستگیِ چشم را در نور مطالعه و خستگی چشم باز کردهایم.
خاکه، رطوبت و گیر کردنِ چاپگر
کاغذِ ارزان معمولاً بُرشِ تمیزی ندارد و از لبههایش ذرات ریز جدا میشود. این خاکه روی غلتکِ کشنده مینشیند، اصطکاکش را کم میکند و چاپگر یا برگ برنمیدارد یا دو برگ با هم میکشد. نشانهاش هم روشن است: خطهای محوِ افقی و لزومِ تمیز کردنِ مکررِ غلتک.
عاملِ دوم رطوبت است. کاغذ رطوبت را از هوا میگیرد و لبههایش موج میخورد؛ برگِ موجدار مستقیم به سمتِ گیر کردن میرود. سه قاعده کافی است:
- بسته را تا زمانِ مصرف باز نکن و بازشده را در بستهبندیِ خودش نگه دار.
- بسته را افقی و روی سطحِ صاف بگذار، نه ایستاده و نه روی زمینِ سرد.
- پیش از گذاشتن در سینی، لبهی دسته را کمی ورق بزن تا برگها از هم جدا شوند.
و آخرین نکتهی ساده: سینی را تا لبه پر نکن. سینیِ لبریز فشارِ فنر را بد توزیع میکند و همان دو برگِ چسبیده را میسازد. برای بقیهی ملزوماتِ دفتر، چکلیست ملزومات اداری را ببین.
