لوازم و ابزار کالیگرافی

کالیگرافی، خطی که با ابزار شکل می‌گیرد

کالیگرافی به هنر خوش‌نویسی با الفبای لاتین گفته می‌شود و با خوشنویسی ایرانی، که قلم نی و مرکب مخصوص خود را دارد، ابزار متفاوتی می‌خواهد. در کالیگرافی، پهنا و نازکی خط از زاویه و فشار نوک فلزی می‌آید، نه از چرخش مچ. برای همین انتخاب نوک و مرکب، بیش از تمرین اولیه روی نتیجه کار اثر می‌گذارد. این دسته نوک‌های فلزی، دسته قلم، مرکب و جوهر مخصوص را در بر می‌گیرد.

نوک فلزی و آنچه تعیین می‌کند

نوک فلزی یا نیب، قطعه‌ای است که در دسته قلم جا می‌گیرد و قابل تعویض است. نوک‌های پهن لبه صاف دارند و با تغییر زاویه دست، خط پهن و نازک می‌سازند؛ این همان نوکی است که خط‌های کلاسیک با آن نوشته می‌شوند. نوک‌های انعطاف‌پذیر یا فلکسی، زیر فشار باز می‌شوند و نازکی و پهنای خط از فشار دست می‌آید نه از زاویه. ست‌های چندنوکی برای شروع مناسب‌اند چون اجازه می‌دهند چند شکل خط را بدون خرید جداگانه امتحان کرد.

مرکب حلال در آب یا جوهر ضدآب

مرکب حلال در آب برای تمرین مناسب‌تر است: نوک را خراب نمی‌کند، شست‌وشویش ساده است و اگر کار آبرنگی روی آن انجام شود با آب حل می‌شود. جوهر ضدآب برای کار نهایی و برای زمانی که قرار است روی خط رنگ بخورد انتخاب درست‌تری است، ولی اگر در نوک خشک شود پاک کردنش دشوار می‌شود. قاعده ساده این است که تمرین با مرکب حلال و کار نهایی با جوهر مناسب همان کار انجام شود.

کاغذ را دست‌کم نگیرید

بیشتر ناکامی‌های آغاز کار نه از نوک می‌آید نه از مرکب، بلکه از کاغذ. کاغذ پرز‌دار الیافش به نوک گیر می‌کند و خط را پاره‌پاره می‌کند؛ کاغذ خیلی جاذب، مرکب را پخش می‌کند و لبه خط را محو. کاغذ صاف و کم‌جذب، حتی با ابزار ساده، نتیجه بسیار بهتری می‌دهد.

• نوک تازه را پیش از نخستین استفاده با آب و صابون از روغن کارخانه پاک کنید
• نوک را پس از هر جلسه بشویید و خشک کنید، وگرنه زنگ می‌زند
• تمرین را با مرکب حلال در آب شروع کنید
• کاغذ صاف و کم‌جذب بیش از گران‌ترین نوک به نتیجه کمک می‌کند

برای قلم نی و مرکب خوشنویسی ایرانی، دسته لوازم خوشنویسی ابزار جداگانه خود را دارد.