راهنمای خرید اتود: قطر مغز، سختی نوک و مکانیزم فشاری
چرا مغزِ ۰٫۵ زودتر از ۰٫۷ میشکند و کدام قطر به کارِ شما میخورد.
اتود میخرید و تا آخرِ هفته نصفِ مغزها شکستهاند. تقصیرِ اتود نیست و لزوماً تقصیرِ مغز هم نیست؛ قطری را انتخاب کردهاید که به فشارِ دستتان نمیخورد.
اتود سه مشخصهی جدی دارد و بقیهاش ظاهر است: قطرِ مغز، سختیِ مغز، و مکانیزمی که مغز را بیرون میدهد.
قطرِ مغز: ۰٫۵، ۰٫۷، ۰٫۹
رایجترین قطرها ۰٫۵ و ۰٫۷ میلیمتر هستند. ۰٫۳ هم وجود دارد برای کارِ خیلی ریز، و ۰٫۹ و ۱٫۳ و ۲٫۰ برای نوشتنِ درشت و طراحی. عددِ روی بدنهی اتود باید با عددِ روی جعبهی مغز یکی باشد؛ مغزِ ۰٫۷ در اتودِ ۰٫۵ اصلاً وارد نمیشود. اگر مغزِ قطرِ کمیاب را پیدا نکردید، سفارش کالای ناموجود از گنج دانش راهش را گفته است.
۰٫۵ خطِ باریک و تمیز میدهد و برای فرم و جدول و خطِ ریزِ فارسی مناسب است. ۰٫۷ خطِ سیرتری دارد، دیرتر میشکند و برای نوشتنِ تند و طولانی راحتتر است. ۰٫۹ و بالاتر بیشتر به کارِ طراحی و یادداشتِ درشت میآید.
چرا مغزِ نازک میشکند
مقاومتِ یک میله در برابرِ شکستن به سطحِ مقطعش بستگی دارد و سطحِ مقطع با مجذورِ قطر بالا میرود. مغزِ ۰٫۷ در برابرِ ۰٫۵ حدودِ دو برابر سطحِ مقطع دارد، چون نسبتِ مجذورها میشود ۰٫۴۹ به ۰٫۲۵.
یعنی با یک فشارِ ثابتِ دست، ۰٫۷ بهمراتب دیرتر میشکند. اگر پُرفشار مینویسید یا دستتان سنگین است، ۰٫۷ انتخابِ درست است و اصرار بر ۰٫۵ فقط مغز هدر میدهد.
یک عاملِ دیگر هم هست: طولِ مغزی که بیرون میماند. هر بار دو کلیک زدن یعنی اهرمِ بلندتر و شکستنِ زودتر. یک کلیک بزنید و بگذارید نوک خودش کوتاه بماند.
سختیِ مغز
مغزِ اتود همان درجهبندیِ مدادِ چوبی را دارد. HB متعادل است، B و 2B نرمتر و سیرترند و H سختتر و کمرنگتر. مغزِ نرمتر خطِ پررنگتری میدهد ولی چون خودش شکنندهتر است، در قطرِ ۰٫۵ زودتر میشکند.
ترکیبِ عملیِ خوب برای نوشتنِ روزمره HB در ۰٫۷ است؛ برای طرحِ سایهدار 2B در ۰٫۹ یا بالاتر. جدولِ کاملِ درجهها را در راهنمای درجهی مداد آوردهایم.
یک نکته که کم گفته میشود: مغزِ سختتر کاغذ را بیشتر میخراشد و ردِ فرورفته روی برگ میگذارد که با پاککن هم نمیرود. اگر روی کاغذِ نازک مینویسید، از H و بالاتر پرهیز کنید.
مکانیزمها را از هم جدا کنید
| مکانیزم | چطور کار میکند | نکته |
|---|---|---|
| فشاری از انتها | دکمهی بالای اتود را میزنید | رایجترین و سادهترین؛ کمترین خرابی |
| فشاری از کنار | اهرمِ کنارِ بدنه را فشار میدهید | بدونِ تغییرِ گرفتنِ دست کار میکند |
| تکانی | با تکان دادنِ اتود مغز جلو میآید | سریع است ولی اجزای بیشتری دارد که خراب شود |
| خودکار | با ساییدنِ نوک، مغز خودش جلو میآید | برای نوشتنِ پیوسته راحت است |
بدنه، غلاف و پاککن
غلافِ فلزیِ نوک اگر بلند و باریک باشد، برای کشیدن کنارِ خطکش خوب است ولی در جیب و جامدادی خم میشود. غلافِ جمعشونده همین مشکل را حل میکند.
پاککنِ زیرِ درپوش عملاً برای اصلاحِ یکی دو حرف است، نه بیشتر. یک پاککنِ جدا همیشه لازم میشود.
گیرهی لاستیکیِ میانه اگر بیش از حد نرم باشد زیرِ فشارِ انگشت جمع میشود و کنترل را کم میکند. سفتیِ متوسط بهتر جواب میدهد.
وزن و محلِ تمرکزِ آن هم در نوشتنِ طولانی حس میشود. اتودی که وزنش نزدیکِ نوک جمع شده باشد خودش روی کاغذ مینشیند و لازم نیست فشار بدهید؛ اتودِ سبکِ تمامپلاستیکی برعکس، شما را وادار به فشار میکند و همان فشار مغز را میشکند. این را در مغازه با نگه داشتنِ اتود روی یک انگشت میسنجید. برای این سنجش، فروشگاه لوازمالتحریر گنج دانش را ببینید.
اتود یا مدادِ چوبی
- اتود: پهنای خط ثابت میماند، تراش لازم ندارد، طولش تغییر نمیکند و در جامدادی نمیشکند.
- مدادِ چوبی: ارزانتر، مقاومتر، و برای سایهزدن با پهلوی نوک بیرقیب است.
- برای کلاسِ اول: مدادِ چوبیِ مثلثی، چون اتود مغزِ ریز دارد و مدام میشکند و حواس را پرت میکند.
اگر مدادِ چوبی را انتخاب کردید، تراش دستِکم بهاندازهی خودِ مداد اهمیت دارد؛ راهنمای خرید تراش را ببینید. و اگر کنارِ اتود خودکار هم میبرید، راهنمای سایز نوک کمک میکند پهنای خطتان یکدست بماند.
