۰٫۵ یا ۰٫۷؟ راهنمای انتخاب سایز نوک خودکار و رواننویس
عددِ روی بدنه چه چیزی را اندازه میگیرد و چرا خطی که میبینید از آن پهنتر است.
روی بدنهی هر خودکار عددی نوشته شده: ۰٫۳۸، ۰٫۵، ۰٫۷، ۱٫۰. بیشترِ خریدارها این عدد را نادیده میگیرند و بعد شکایت میکنند که خط زیادی ریز است یا نوشتهها روی هم میافتند.
این عدد سادهتر از چیزی است که به نظر میرسد، ولی معنیاش دقیقاً آن چیزی نیست که بیشترِ مردم فکر میکنند.
عدد چه چیزی را اندازه میگیرد
در خودکار و رواننویس، این عدد قطرِ ساچمهی نوک است به میلیمتر. ساچمهی ۰٫۷ یعنی گویِ فلزیِ نوک هفتدهمِ میلیمتر قطر دارد. در ماژیکِ نمدی و برخی قلمهای فنی، عدد مستقیماً پهنای خط را میگوید، نه قطرِ ساچمه.
پس دو قلم با عددِ یکسان ولی از دو خانوادهی متفاوت لزوماً خطِ یکسان نمیکشند. عدد را در کنارِ نوعِ جوهر بخوانید، نه بهتنهایی.
خطی که کشیده میشود از عدد پهنتر است
ساچمه جوهر را روی کاغذ میغلتاند و جوهر کمی در الیاف پخش میشود. نتیجه این است که خطِ واقعی همیشه از قطرِ ساچمه پهنتر درمیآید. مقدارِ این اضافهشدن به دو چیز بستگی دارد: رقیق بودنِ جوهر و پُرز داشتنِ کاغذ.
به همین دلیل رواننویسِ ۰٫۵ اغلب پهنتر از خودکارِ ۰٫۵ مینویسد. اگر خطِ باریک میخواهید، فقط عدد را کم نکنید؛ جوهرِ غلیظتر هم انتخاب کنید.
شکلِ نوک هم هست. نوکِ سوزنی یک غلافِ فلزیِ باریک و بلند دارد و چون نقطهی تماس را از دید نمیپوشاند، برای پر کردنِ خانههای ریزِ فرم دقیقتر است. نوکِ مخروطی پهنتر میایستد، ولی روی کاغذِ زبر کمتر گیر میکند و دیرتر خم میشود.
کدام سایز برای کدام کار
| سایز | خطی که میدهد | مناسبِ |
|---|---|---|
| ۰٫۳۸ و ۰٫۴ | خیلی باریک، کمی خشن | حاشیهنویسی، جدولِ ریز، خطِ ریزنویس |
| ۰٫۵ | باریک و خوانا | جزوهی روزمره، فرم، خطِ فارسیِ ریز |
| ۰٫۷ | متوسط و روان | نوشتنِ تند و طولانی، خطِ درشت |
| ۱٫۰ و بالاتر | پهن و پررنگ | امضا، تیتر، نوشتن روی کاغذِ ضخیم |
خطِ فارسی و نقطههایش
فارسی نقطهی زیاد دارد و حروفش به هم میچسبند. با نوکِ پهن، سه نقطهی «ش» و «ث» به یک لکه تبدیل میشوند و «ب» و «پ» از هم قابلِ تشخیص نمیمانند. اگر خطتان ریز است، ۰٫۵ یا باریکتر انتخابِ درستتری است.
برعکس، اگر درشت مینویسید و صفحه را پر میکنید، ۰٫۷ خطی سیرتر و خواناتر میدهد و دستتان هم کمتر خسته میشود، چون کمتر لازم است فشار بیاورید.
یک سنجشِ ساده هم هست: یک سطرِ کاملِ فارسی با هر دو سایز بنویسید و از فاصلهی یک متری نگاه کنید. اگر نقطهها به هم چسبیدهاند، نوک برای خطِ شما پهن است.
کاغذِ نازک و کاغذِ بازیافتی
کاغذِ بازیافتی و کاغذِ کمگرماژ الیافِ بازتری دارند و جوهر را میمکند. روی این کاغذها نوکِ پهن دو مشکل میسازد: خط پخش میشود و احتمالِ رد کردن از پشت بالا میرود.
قاعدهی عملی ساده است: هرچه کاغذ سبکتر و پُرزدارتر، نوک باریکتر. عددهای گرماژ و رفتارشان را در گرماژ دفتر آوردهایم.
امضا و کارِ اداری
امضا باید دیده شود و در اسکن هم نمانده باشد. نوکِ ۱٫۰ خطی میدهد که هم پررنگ است هم در تصویربرداری از بین نمیرود. برای فرمِ چندنسخهای هم خودکارِ ساچمهای لازم است، چون فشار را به نسخهی زیرین منتقل میکند؛ رواننویس این کار را نمیکند.
در فرمهایی که خانههای ریز دارند ماجرا برعکس میشود. آنجا هر رقم باید در یک مربعِ کوچک بنشیند و نوکِ ۱٫۰ عملاً مربع را پر میکند. منطقیترین کار این است که یک قلمِ ۰٫۵ برای پر کردنِ فرم و یک قلمِ ۱٫۰ برای امضا کنارِ هم داشته باشید. برای خریدِ یکجای قلمِ دفتر، گنج دانش برای مدرسهها و شرکتها را ببینید.
سه اشتباهی که تکرار میشود
- سایز را جدا از جوهر انتخاب کردن. ۰٫۵ رواننویس و ۰٫۵ خودکار دو خطِ متفاوتاند. توضیحش در تفاوت خودکار و رواننویس هست.
- خریدنِ باریکترین سایزِ موجود. نوکِ خیلی باریک روی کاغذِ پُرز گیر میکند و بریده مینویسد.
- نسنجیدن روی کاغذِ خودتان. خطی که روی کاغذِ نمونهی مغازه عالی است، ممکن است روی دفترِ شما پخش شود.
اگر با مداد و اتود هم مینویسید، منطقِ قطر آنجا فرق دارد و به شکستنِ مغز ربط پیدا میکند؛ راهنمای خرید اتود همان را باز کرده است.
