تفاوت خودکار، رواننویس و ژلهای: کدام برای کدام کاغذ
چهار خانوادهی جوهر، چهار رفتارِ متفاوت روی کاغذ و روی دستِ چپ.
چهار قلم روی پیشخوان است و هر چهار «برای نوشتن»اند. تفاوتشان در بدنه نیست، در جوهر است؛ و همان جوهر تعیین میکند خط چقدر دیر خشک شود، از پشتِ کاغذ رد بکند یا نه، و دستِ چپ لکه بیندازد یا نه.
اگر یک بار این چهار خانواده را از هم تفکیک کنید، دیگر لازم نیست هر بار قمار کنید.
چهار خانوادهی جوهر
خودکارِ ساچمهای جوهرِ روغنیِ غلیظ دارد. غلظتِ بالا یعنی جوهر کم مصرف میشود، سریع خشک میشود و روی کاغذِ نازک هم بهسختی رد میکند؛ در عوض برای چرخاندنِ ساچمه فشارِ بیشتری لازم دارد و خط گاهی بریدهبریده درمیآید.
رواننویس همان ساچمه را دارد ولی با جوهرِ آبیپایهی رقیق. جوهر خودش جاری میشود، پس تقریباً بدونِ فشار مینویسد و خطش سیر و یکدست است. بهایش این است که دیرتر خشک میشود، سریعتر تمام میشود و روی کاغذِ پُرز پخش میشود.
ژلهای رنگدانه را در یک بسترِ ژل نگه میدارد. خطش مثلِ رواننویس سیر است و مثلِ خودکار تا حدی مهار شده. روی کاغذِ تیره هم رنگِ روشن مینشیند، چون رنگدانه روی سطح میماند.
نمدی یا فیبری نوکِ متخلخل دارد و جوهر را از نوک بیرون میدهد. نرمترین حسِ نوشتن را دارد و بیشترین احتمالِ پسزدن را. نوکش هم برخلافِ سهتای دیگر مصرفی است و با فشار له میشود.
مقایسهی چهار خانواده
| نوع | خشک شدن | فشارِ لازم | روی کاغذِ نازک |
|---|---|---|---|
| خودکارِ ساچمهای | خیلی سریع | زیاد | بهندرت رد میکند |
| رواننویس | کند | کم | پخش میشود و اغلب رد میکند |
| ژلهای | متوسط | کم | گاهی رد میکند |
| نمدی | سریع تا متوسط | خیلی کم | معمولاً رد میکند |
کاغذِ نازک کدام را برنمیتابد
روی دفترِ ۶۰ گرمی، رواننویس و ماژیکِ نمدی هر دو مشکل میسازند: خط پهنتر از چیزی میشود که انتظار داشتید و پشتِ برگ لک میگیرد. همان دفتر با خودکارِ ساچمهای بیدردسر دو رو استفاده میشود.
پس ترتیبِ درستِ خرید این است: اول تصمیم بگیرید با چه مینویسید، بعد دفتر را انتخاب کنید. رابطهی گرماژ و جوهر را در گرماژ دفتر با عدد توضیح دادهایم.
سنجشش هم یک دقیقه بیشتر طول نمیکشد: روی یک برگ از همان دفتر با هر چهار قلم یک خط بکشید، ده ثانیه صبر کنید و انگشت را رویش بکشید، بعد پشتِ برگ را نگاه کنید. هر ادعایی دربارهی جوهر با همین دو حرکت رد یا تأیید میشود. برای این آزمونِ یکدقیقهای، فروشگاه لوازمالتحریر گنج دانش را ببینید.
دستِ چپ و لکهای که خودتان میسازید
در خطِ فارسی دست از راست به چپ حرکت میکند و کفِ دستِ چپ درست روی چیزی مینشیند که همین حالا نوشته شده. اگر جوهر هنوز خشک نشده باشد، لکه حتمی است.
راهحلِ عملی سه چیز است: خودکارِ ساچمهای یا ژلهایِ زودخشک بهجای رواننویس؛ نوکِ باریکتر که جوهرِ کمتری روی کاغذ میگذارد؛ و کمی چرخاندنِ دفتر تا مچ زیرِ خطِ نوشتهشده قرار نگیرد.
عمرِ مغزی و مصرف
غلظتِ جوهر مستقیماً عمرِ مغزی را تعیین میکند. خودکارِ روغنی از همه دیرتر تمام میشود و رواننویس از همه زودتر. اگر روزی چند صفحه مینویسید، این تفاوت را در عمل حس میکنید.
یک نکتهی نگهداری هم هست: رواننویس و ژلهای اگر بیدرپوش بمانند نوکشان خشک میشود و دیگر راه نمیافتد. خودکارِ روغنی این مشکل را تقریباً ندارد و به همین دلیل قلمِ مناسبتری برای ته کیف و داشبوردِ ماشین است.
سرما هم اثر دارد. جوهرِ روغنی در هوای سرد غلیظتر میشود و خودکار در دقیقهی اول بریدهبریده مینویسد؛ چند خطِ اولیه یا گرم شدنِ قلم در دست مشکل را حل میکند. جوهرِ آبیپایه این رفتار را ندارد.
کدام را برای کدام کار
- جزوهنویسیِ تند در کلاس: ژلهای یا رواننویس، چون کمترین فشار را میخواهند و دست کمتر خسته میشود.
- فرم و کاربنی و امضای اداری: خودکارِ ساچمهای، چون فشارِ لازم برای رد شدن روی نسخهی دوم را منتقل میکند.
- دفترِ نازک و دو رو نوشتن: خودکارِ ساچمهای با نوکِ ۰٫۵ یا ۰٫۷.
- یادداشتی که باید تمیز و پررنگ بماند: ژلهای.
سایزِ نوک هم بهاندازهی نوعِ جوهر در نتیجه اثر دارد؛ راهنمای انتخاب سایز نوک همین را جدا باز کرده است. و اگر روی همان جزوه هایلایت هم میکشید، تفاوت هایلایت و ماژیک را ببینید تا خطتان زیرِ هایلایت پخش نشود.
