گواش چیست و چه فرقی با آبرنگ و اکریلیک دارد
رنگی مات و پوشاننده که با آب برمیگردد — و برای کار کلاسی و پوستر ساخته شده است.
گواش را معمولاً با یکی از آن دوتای دیگر اشتباه میگیرند. کسی که آبرنگ کار کرده میگوید «آبرنگِ غلیظ» و کسی که اکریلیک کار کرده میگوید «اکریلیکِ مات». هیچکدام دقیق نیست.
گواش رنگی است با همان نگهدارندهی آبرنگ — صمغ عربی — ولی با پیگمنت درشتتر و پرکنندهای که آن را کدر میکند. نتیجه رنگی است که کاغذ زیرش را میپوشاند و مات خشک میشود.
تفاوت کلیدی با آبرنگ
در آبرنگ نور از لایهی رنگ رد میشود، به کاغذ سفید میخورد و برمیگردد؛ برای همین روشنایی از کاغذ میآید و همیشه از روشن به تیره کار میکنید.
در گواش اینطور نیست. رنگ روی رنگ مینشیند و میپوشاند، پس میتوانید روشن را روی تیره بزنید. همین یک تفاوت، ترتیب کار را برعکس میکند. اگر آبرنگ کار میکنید، راهنمای شروع آبرنگ منطق آن روش را جدا توضیح داده است.
تفاوت کلیدی با اکریلیک
اکریلیک وقتی خشک شد دیگر با آب برنمیگردد؛ فیلمی پلاستیکی و ماندگار میسازد. گواش بعد از خشک شدن با آب دوباره حل میشود.
این هم مزیت است هم دردسر. مزیت: رنگ خشکشده در پالت هدر نمیرود و اشتباه را میشود برداشت. دردسر: وقتی لایهی جدید میزنید، لایهی زیرین بلند میشود و قاطی میکند. راهش این است که دست را سبک نگه دارید و روی یک نقطه چند بار قلممو نکشید.
جدول مقایسه
| ویژگی | آبرنگ | گواش | اکریلیک |
|---|---|---|---|
| پوشانندگی | شفاف | مات و پوشاننده | پوشاننده |
| سطح پس از خشک شدن | کمی براق تا مات | کاملاً مات | نیمهبراق |
| حل شدن دوباره با آب | بله | بله | خیر |
| روشن روی تیره | عملاً نه | بله | بله |
| مناسب برای | لایههای شفاف | سطح مسطح، پوستر | بوم و سطحهای متنوع |
چرا برای کار کلاسی و پوستر
گواش سطحهای یکدست و بدون رد قلم میدهد و چون مات خشک میشود، زیر نور برق نمیزند. برای طرحی که قرار است اسکن یا عکاسی شود یا از فاصله دیده شود، همین دو ویژگی کافی است تا انتخاب اول باشد.
اشتباهی هم نیست که در کارهای درسی و تمرین رنگشناسی از گواش استفاده میشود: رنگهای مسطح، ترکیب ساده و اصلاحپذیریاش دقیقاً همان چیزی است که آن تمرینها میخواهند. وقتی میخواهید دایرهی رنگ یا نردبان تُن بسازید، هر لکه باید یکدست و بدون تغییر باشد تا مقایسه معنی بدهد.
برای پوستر و کار گرافیکی هم منطق همین است: سطح مسطح، لبهی تمیز و رنگی که از دو متر آنطرفتر همانقدر واضح است. گواش رقیقشده میتواند شبیه آبرنگ هم رفتار کند، ولی نقطهی قوتش آن نیست.
تغییر تُن پس از خشک شدن
گواش با خشک شدن کمی جابهجا میشود: رنگهای تیره معمولاً روشنتر و رنگهای روشن کمی تیرهتر درمیآیند. مقدارش به رنگ بستگی دارد و با تجربه دستتان میآید.
همین جابهجایی است که کار تکهتکه را سخت میکند. اگر یک سطح بزرگ را در دو نوبت رنگ کنید، مرز دو نوبت بعد از خشک شدن دیده میشود. سطحهای بزرگ را یکنفس و با رنگی که از قبل بهاندازه ساختهاید پر کنید.
راه عملی همان راه اکریلیک است: نمونه بزنید و بگذارید خشک شود. مخصوصاً اگر قرار است دو روز بعد همان رنگ را دوباره بسازید، مقدار آب را یادداشت کنید. حداقلِ وسیله برای شروعِ گواش را در لوازم هنری در گنج دانش برای شروع ببینید.
کاغذ، قلممو و پالت
- کاغذ — مقوای ضخیم یا کاغذ آبرنگ ۳۰۰ گرمی. کاغذ نازک زیر گواشِ رقیق موج میخورد؛ راهنمای کاغذ آبرنگ دلیلش را توضیح داده.
- قلممو — تخت برای سطحهای مسطح، گرد برای جزئیات. موی نرم بهتر از موی زبر است چون رد قلم نمیگذارد.
- پالت — سطح سفید و صاف؛ رنگ خشکشده را با کمی آب دوباره فعال کنید.
گواش اکریلیکی چیست
نسخهای هم هست که نگهدارندهاش اکریلیکی است و ظاهر مات گواش را دارد، ولی بعد از خشک شدن با آب برنمیگردد. اگر لایههای زیادی روی هم میزنید و نمیخواهید لایهی زیرین بلند شود، همان را بخواهید — ولی بدانید دیگر نمیشود اشتباه را با آب برداشت. تفاوت رفتار نگهدارندهها در مقایسهی اکریلیک و رنگ روغن بیشتر باز شده است.
