شکلهای قلممو: گرد، تخت، فیلبرت و بادبزنی چه فرقی دارند
هر شکل برای یک نوع ضربه ساخته شده؛ و موی طبیعی و مصنوعی هم دو کار متفاوت میکنند.
قفسهی قلممو گیجکننده است چون شکلها شبیه هم به نظر میرسند. ولی هر شکل برای یک ضربهی مشخص ساخته شده و وقتی این را بدانید، انتخاب در یک دقیقه تمام میشود.
دو چیز را باید جدا از هم دید: شکل نوک، و جنس مو. اولی میگوید چه اثری میگذارد، دومی میگوید با چه رنگی کار میکند.
گرد: قلمموی همهکاره
نوک باریک و بدنهی پُر دارد. با نوکش خط نازک میکشید و با فشار بیشتر، پهنای خط زیاد میشود؛ یعنی با یک قلممو هم خط دارید هم سطح.
یک قلمموی گردِ خوب وقتی خیس است باید نوکِ جمع و تیزی بسازد. اگر موها پخش شدند و نوک تشکیل نشد، آن قلممو برای جزئیات به کارتان نمیآید. اگر قرار است فقط یک قلممو بخرید، همین باشد.
تخت و بِرایت
نوک مستطیلی و لبهی صاف دارد. با پهنا سطح میپوشانید و با لبهی باریکش خط راست و تیز میکشید — برای لبهی ساختمان، افق و هر چیز هندسی.
نسخهی کوتاهمو به آن بِرایت میگویند؛ چون موی کوتاهتر فنرتر است، رنگ غلیظ را بهتر هل میدهد و رد قلم واضحتری میگذارد. برای رنگ روغن و اکریلیکِ غلیظ مناسب است.
فیلبرت، بادبزنی، لاینر
- فیلبرت — تخت با نوک بیضی. لبههای ضربه نرم و بدون گوشه درمیآید؛ برای گلبرگ، پوست و هر چیزی که نباید لبهی تیز داشته باشد.
- بادبزنی — موهای پخششده. برای محو کردن مرز دو رنگ، علف و مو. رنگ زیادی نگه نمیدارد و برای پوشاندن سطح ساخته نشده.
- لاینر یا رایگر — موی خیلی بلند و نازک. چون موی بلند رنگ بیشتری نگه میدارد، میشود یک خط نازک و بلند را بدون برداشتن دست کشید؛ برای شاخه، سیم و امضا.
- موپ — گرد و پُرمو، برای پسزمینههای خیس در آبرنگ.
موی طبیعی یا مصنوعی
| ویژگی | موی طبیعی | موی مصنوعی |
|---|---|---|
| نگهداشتن آب | بیشتر؛ آرام رها میکند | کمتر |
| فنریت | نرمتر (سمور، سنجاب) | فنرتر و بازگردنده |
| مقاومت در برابر اکریلیک | کم؛ آسیب میبیند | خوب |
| مناسب برای | آبرنگ و لایههای رقیق | اکریلیک و رنگ غلیظ |
یک استثنا هم هست: موی زبرِ خوک برای رنگ روغن ساخته شده، چون سفت است و رنگ غلیظ را جابهجا میکند. ابزارهای ابتدایی رنگ روغن این را در فهرست خودش دارد.
موهای مصنوعی امروزی فاصلهشان با موی طبیعی کم شده و بعضیشان با ساختار پلکانی، آب را بهتر از نسل قبل نگه میدارند. برای شروع، مصنوعیِ خوب انتخاب کاملاً درستی است؛ موی طبیعی وقتی معنی پیدا میکند که بفهمید دقیقاً چه رفتاری از قلممو میخواهید. حداقلِ وسیلهی شروع برای آبرنگ، گواش، اکریلیک و رنگ روغن در فهرستِ لوازم هنریِ شروع در گنج دانش آمده است.
فلزه، دسته و چیزی که در فروشگاه میشود دید
حلقهی فلزی که مو را به دسته وصل میکند فلزه نام دارد و بیدرز بودنش مهم است؛ فلزهی درزدار بهمرور باز میشود و مو میریزد. با انگشت کمی بچرخانیدش: نباید لق بزند. برای امتحانِ فلزه و دسته از نزدیک، بخش لوازم هنری فروشگاه گنج دانش را ببینید.
دستهی بلند برای کار ایستاده پشت سهپایه ساخته شده و دستهی کوتاه برای کار نشسته روی میز. این تفاوت ظاهری نیست؛ فاصلهی دست از کاغذ، اندازهی ضربه را عوض میکند.
شمارهها را جدی نگیرید
شمارهی روی دسته — ۲، ۶، ۱۲ — استاندارد جهانی ندارد. قلمموی شمارهی ۶ یک سازنده میتواند از شمارهی ۸ سازندهی دیگر پهنتر باشد.
پس پهنای واقعی موها را ببینید، نه عدد را. برای کارهای معمول یک گرد کوچک، یک گرد متوسط و یک تخت پهن، پوشش خوبی میدهند. راهنمای شروع آبرنگ با همین منطق فهرست کوتاهی پیشنهاد کرده است.
سه اشتباهی که قلممو را میکشد
اول، رها کردن قلممو سرِ پا داخل ظرف آب یا حلال. مو دائمی خم میشود و چسب داخل فلزه هم شل میشود.
دوم، خشک شدن رنگ در فلزه. مخصوصاً اکریلیک که بعد از خشک شدن با آب برنمیگردد؛ رنگِ خشکشده در ریشهی مو، قلممو را برای همیشه پخش نگه میدارد. تا کار تمام نشده قلممو را خیس نگه دارید و بعد کامل بشویید.
سوم، فشار دادن قلمموی نرم برای ساییدن رنگ. اگر لازم است بسایید، از موی زبر استفاده کنید. تفاوت اکریلیک و رنگ روغن نشان میدهد چرا این دو رنگ به دو نوع قلممو نیاز دارند.
